dyma rhestr o'r ffynhonelle...

here's a list of the tunes on the cd and the sources. at least, some people who the these tunes passed through or passed by. numbers are track numbers. dates approx.

below that is a copy of random notes made at the national library in aberystwyth and elsewhere reflecting my thoughts concerning the tunes and the spoken words as i was preparing the record.

1 y folantein. evan rowlands, mynydd bach (ceredigion) c.1910

2 brain ty ddewi.

3 pantybara. cyffredin prydeinig, general british

4 ysgolan. peniarth 1 text copied C14. probably carmarthenshire. origin possibly C7

5 y dydd. (casglwyd/collected) nicholas bennet c.1850
ffarwel dai llwyd. (casglwyd/collected) maria jane williams, aberpergwm, glyn nedd c.1830

6 cwlwm cariad a 'dafedd.

7 can wil y tloty. sam davies, pontrhydyfen c.1860
tribanne ifor ceri X3. (casglwyd/collected) c.1850

8 nos galan. (casglwyd/collected) ifor ceri c.1850
y march glas. dafydd jones, maesymeillion, rhydowen c.1920
meillionnen. cyffredin prydeinig, general british

9 ym mhontypridd ma 'ngharaid. dafydd thomas, llandysul c.1920
yr eira. dafydd thomas, llandysul c.1920

10 enwe.

11 trip i aberystwyth. tomos herbert, tangaer, cribyn c.1920
mi drawodd ar fy meddwl. evan davies, frondeg, cribyn c.1920
y mab a'r merch. ann cowman (miss evans), ty'r capel, cribyn c.1920
trwy'r drysi a'r anialwch. miss herbert, morfa bychan, llanrhystud c.1910

12 lladd y weirglodd wair. evan rowlands, mynydd bach c.1920
welte'n wir. evan davies, frondeg, cribyn c.1920
dacw mam. cyffredin cwmrag, general welsh
cyrnel rhydnis. thomas davies, y felin, cwrtnewydd c.1920

13 another language. diarmuid johnson

14 triban hywel cwmgwrach. (casglwyd/collected) d rhys phillips, castell nedd c.1900
triban ivor thomas. castell nedd c.1940
triban robert thomas. twynrodyn, bro morgannwg c.1950

15 glyntawe 1. tomos james, llanofer arms, pontypridd c.1890
glyntawe 2. john jones, felin llysfaen, llanwnnen & daniel evans, maesymynach, llandysul c.1920

16 kat godev. peniarth 2 text copied C14. probably glamorganshire. origin possibly C7

17 blode ffein (ffarwel i abertawe). anon, eisteddfod corwen c.1910 (casglwyd/collected) bwys/near abertawe
glyntawe 3. frank phillips, llanelli c.1920

18 mountain gavotte. ceri rhys matthews

19 yr hosan las. d morris lewis, llandyfriog c.1980
trafeiles i sgotland (y fenyw fain). wiliam rowlands, treletert c.1960
magi william. anon, llanychar, cwm gwaun c.1960

20 brain ty ddewi.

21 y bardd a'r gwcw. daniel jones, sgubor, llandysul c.1820
lliw'r heulwen. evan rowlands, mynydd bach c.1910
cariad cywir. evan rowlands, mynydd bach c.1910
fe drawodd ar fy meddwl. evan rowlands, mynydd bach c.1910



ysgolan - pwyslais ar penyd a ddioddefiadau

C16 merddin a thaliesyn ar baul ymangor.

ysgolan = columba medde edward davies ym mythology and rites of the british druids 1809.

columba yn galw yn yr alban a cyfarfod a myrddin wyllt. myrddin yn cyffesu ei bechode i'r sant.

thomas stevens yn mynu taw columba sy'n gofyn am faddeuant wrtho myrddin am llosgi'r llyfre.

gwenogfryn evans - taliesyn sy'n cyfadde pechodau boddi llyfre rhodd.

suibhne geilt yn twlu sallwr i'r llyn.



gwyn williams - suibhne a ysgolan yn perthyn i ddyddie cynnar xnogeth ym mhryden geltaidd.

henry, patrick leo
the early english and celtic lyric.

nodiade fred jarman
ymddiddan- yn yr englyn cyntaf ceir holwr - sy'n adnabyddus yn cyfarch marchog.

mae'r marchog yn ddu - mae ei fantell yn ddu a du yw ei farch. y marchog sy'n ateb yn y 5 englyn sy'n dilyn

ysgodig = gwyllt. duw = guledic y mae ysgolan wedi digio duw a byddai'n dda ganddo nawr pe boddai.

3ydd englyn = rhestr o canweddau a gyflwynodd - 1,2 a boddi llyfyr rodd. am hyn mae ei bennyd yn drwm

4 yn ymbil ar y creawdwr ei ferthidau, sef ei alluoedd neu ei oludoedd - i fadde iddo ei au - sef ei fai am ei drosedd.

yr hwn a'th fradychodd di a'm twyllodd inne



myrddin yn amal yn gysylltiedig a phawl.

merddin, drwm, oer oeddwn draw
amhorfin am ei hirfraw
pan y'm cad a'm pen o'm cof
ple y trewis pawl trwof



myrddin ydwyf am urddawl
a fu rhag poen ar frig pawl - lewys mon



scuthyn yn dod o werddon i achub dewi rhag eo wenwyno. cyfarfod dewi yn bed yscolan (banc scythlyn).



anghenfil o'r mor a ddug scuthyn ar ei gefen i gymru. m�r bryfed a fu'n poeni yscolan.



ysceler oedd i scolan, fwrrwr twrr
llyfray i'r tan - ysgodic (albanwr) llosgi llyfrau'r cymru



syr thomas john -
pob kelvyddyd a dyse ffraith,
ddoedd gwir wybodaeth ganto
nes y scolan gythrel gay, ddinistrio llyfray'r kymro



dafydd llwyd o fathafarn-
bardd glas a gafas gan
is cil y bardd yscolan



lewis glyn cothi i dafydd goch ap meredydd
bydon bard ysgolan gynt
chwi a welwch i helynt



syr thomas williams 1550 - 1622
bardh yscolan rhin rhybydh
y von dirion drefydh y bydhaf awenydh



llydaw
skolvan = kerrnev
du eo da varch, du oud ive



leon / treger = iannik skolan
du e da varh ha du out-te
peleh oh bet ha da bleh et - lle ti di bod a lle ti'n mynd



rhan 1 y trosedd- ar gwall paol
rhan 2 trugaredd yr enaid - truez an ene



moyn maddeuant - wedi treisio 7 o'i whiorydd a lladd ei plant - torri fenestri'r eglwys a lladd y ffeirad - wedi difetha deunaw o anifeiliaid cornog a'r beudai - llosgi yd i fam a'i gyrru i gardota - colli llyfyr bychan a sgrifennwyd yng ngwaed ein iachawdwr - nid ar goll ond ar waelod y mor mewn dwnder o ddeg gwryd yng ngheg pysgodyn.



llydaw ar ol C19 i gyd. cymru cyn C13



ysgolan = myrddin= suibne = lailoken (alban)
(newid meddwl nawr. ysgolan = taliesyn = etc. gwleidyddiaeth yn nghymru a a phabyddieth yn llydaw yn newid a la stalin y chwedl i siwto'i hunen. skolvan yn gorffod jwmpo trwy hwps y ffydd gatholig i gyrredd y nefoedd - yng nghymru gwleidyddion sur yn achwyn bod y saeson ie augustin wedi llosgi'r llyfre a fradychwyd gan sgolan

awen , ysbrydoleth yn anodd i'w rheoli - dyna yw pwynt y gwreiddiol ond crefydd a gwleidyddieth yn trio dwgyd awen creadigeth o'r beirdd i'w hunen)

tueddiad i gysylltu taliesyn a myrddin
ysgolan genre tebyg
crwt rhyfedd - beirdd - darogan = essence celfyddyd
ymddiddan myrddin a thaliesyn

edward williams (iolo morgannwg) yn whare'r ffliwt

dewi hefyn, ffliwtydd ardal cribyn c1900
j ffos davis yn syth ar ei ol.
casglwyr erill yn fynych byth (braidd) yn nodi enw'r ffynhonell - dibriso.
--bande ffliwt a ffeiffs llandysul, fliwts bach sir benfro

The Neolithic chambered tomb at Penywyrlod (c. 4000BC) was discovered in June 1972 by a farmer when clearing a stone mound from a field for use as hard-standing in the farmyard. The discovery led to excavation of the site by Dr Savory of the National Museums & Galleries of Wales. During the excavation a number of human remains were found along with a bone flute and some worked flint and stone.

a bone flute made on a sheep metapodial bone. It has three holes and may either have been a simple flute or whistle.
The larger hole may have been the blow-hole. This is the oldest dated musical instrument found from Wales.

http://www.gtj.org.uk/en/blowup1/8630

Ar 25 Mehefin 1867 cyfeirir at ymgais i sefydlu 'ysgol garpiog' neu ddosbarth arbennig ar gyfer bechgyn tlotaf y dref. Ni fyddai'r plant hyn yn mynychu'r ysgol fel arfer gan nad oedd gan eu teuluoedd ddigon o arian i dalu am eu haddysg. Gorymdeithiodd criw o fechgyn drwy'r strydoedd i gyfeiliant ffliwt ac offerynnau taro er mwyn denu sylw. Yna, dywedwyd wrth y bechgyn y byddent yn derbyn llun yr un petaent yn dod i'r wers a oedd yn cael ei chynnal ym muarth yr ysgol. Mae'n amlwg i'r dacteg hon fod yn un llwyddiannus gan i fwy o blant gyrraedd ar gyfer y wers brynhawn. Roedd y prifathro wedi rhoi addewid i bob plentyn y byddent yn derbyn 'torth neu wlanen ... am eu gweithredoedd da'. Dywedir mai dau yn unig o'r 38 o blant a oedd wedi bod mewn ysgol o'r blaen.

Cyfeirnod Casglu'r Tlysau: GTJ16010

Oherwydd y tywydd gwlyb, arhosodd William (Searell)adref ddydd Sul i ddarllen y Beibl. Y diwrnod canlynol aeth i Danygrisiau i brynu owns o de. Mae'n disgrifio ei waith yn y chwarel yn hollti a sgwario'r llechi. Bu'n chwarae'r g�m 'fox and geese' gyda David Jones gyda'r nos. Ddydd Mawrth, bu'n glanhau ceffyl ei dad a gyda'r nos bu'n canu i gyfeiliant ei dad a oedd yn chwarae'r ffliwt. Y diwrnod canlynol aeth William i bysgota gyda'i dad a daliodd 42 o bysgod.

Cyfeirnod Casglu'r Tlysau: GTJ16277