o"j/fhsf]
hd{g e|d)fdf
>L 5 o"j/fhflw/fh bLk]Gb| jL/ ljqmd zfxb]j ;+#Lo u)ftGq
hd{gLdf cfof]hgf x"g] g]kfn e|d)f jif{ 1998 k|j${g sfo{qmdsf] l;nl;nfdf To;tk{m
kmfu"g 20 ut] ;jf/L xf]OaS:of] . Toxf¤ cfof]hgf x"g] ljleGg sfo{qmddf ;l/s eO{
df};'km oxL kmfu"g 27 ut] :jb]z lkmtL{ ;jf/L xf]OaS;g] sfo{qmd .
ef/tLo /fi^«klt g]kfn e|d)fdf
cfpg"x"g]
>L 5 dxf/fhflw/fh jL/]Gb| jL/ljqmd zfxb]j ;/sf/sf] d}qLk')f{
lgdGq)ffdf l%d]sL ldq/fi^« ef/tsf /fi^«klt s]= cf/= gf/fo)fg\ cfufdL r}q 25 ut]af^ tLg
lbgsf] g]kfnsf] cf}krfl/s e|d)fdf cfp¤b} x"g"x"G% .
g]kfnL sf¤u|];df Ps l(Ssf
g]kfnL sf¤u|]; / /fk|kfdf ;/sf/ agfpg ePsf]
;+o"Qm ;Demf}tf cg";f/ k|wfgdGqL ;'o{axfb"/ yfkfn] ;Qf x:tfGt/)f ug{sf]
nflu g]kfnL sf¤u|];nfO{ 87 hgf ;f+;bx?sf] x:tfIf/ Nofpg / af¤sL 16 ;f+;bx?sf] x:tfIf/
/fk|kfn] NofO{ k|wfgdGqL kb uLl/hfk|;fb sf]O/fnf nfO{ agfpg] :jLs[tL ePkl% g]kfnL sf¤u|];
af^ hDdf 62 x:tfIf/x? dfq ;+sng x"g ;s]sf] lyof] . k'j{ ;efklt s[i)fk|;fb e§/fO{
klIfo %QL;] egL lrgLg] ;f+;fbx?sf] a}&sn] klg ;f] cleofgnfO{ cToGt ;sf/fTdstfsf
;fyln+b} ;#fpg] lg)f{o u/]sf] % . t;y{ ca g]kfnL sf¤u|];n] 87 cf]^} x:tfIf/x? h"^fpg
s"g} ;d:of gkg]{ a"lemPsf] % . a}&sdf g]kfnL sf¤u|];sf] g]t[Tjdf ;/sf/
u&g geP;Dd ;ts{tf ckgfpg" kg]{, jt{dfg ;lds/)fsf zlQmx? Ps x"g"kg]{ /
hg cfGbf]ngsf/L zlQmx? jLr ;d]t efjL ;/sf/sf ;DaGwdf s"/f /fVg"kg]{ ljZjf;df
Psdt /x]sf]% .
P=cfO=lh= kbsf] l;h{gf
b]zsf] ;/sf/L u"Ktr/ ;+:yf /fli^«o cg";Gwfg ljefu df
P=cfO=lh= kb >[hgf ul/Psf] % . u[xdGqfnosf lgs^ ;"qsf cg";f/ /fli^«o
cg";Gwfg ljefu k|d"v uf]ljGb sd{ yfkf sf] kbfawL ;dfKt x"g nfu]sf] /
k|d"v kbsf bfj]bf/ ltg l*=cfO= lh= x? nlnt axfb"/ lnDa", xl/ afa"
rf}w/L / b]jL/fd zdf{ dWo] PsnfO{ P=cfO{=lh= kbdf kbf]GgtL ul//fVg] tof/L dGqLd)*nn]
u/]sf] % .
lgwLnfO{ ;Ddfg ul/g]
u)f]zdfg l;+x cWoog k|lti&fn] 2046 ;fnsf] P]ltxfl;s hg cfGbf]ng
;kmn ePsf] lbg 26 ut] hg cfGbf]ng lbj;sf] cj;/df k|hftflGqs cfGbf]ngsf cys of]$f dx]Gb|
gf/fo)f lgwLnfO{ ;fj{hlgs clegGbg ul/g] ePsf] % . ;fy} k|lti&fgn] ;f]xL lbg g]kfn sf]
k|hftflGqs cfGbf]ngdf laz]if of]ubfg lbg] ;fdflhs hg r]tgf Pj+ lalaw If]qdf pNn]vlgo
of]ubfg k"/\ofpg] JolQmx?nfO{ klg ;Ddfg ug]{ ePsf] s"/f k|lti&fgaf^ yfxf
ePsf] % .
;Nofg uf]nL sf)*
dfcf]jfbL ljBfyL{ ;+u&gn] 2053 ;fndf uf]vf{ df zlxb x"g
k"u]sf lbn axfb"/ /dt]nsf] ;Demgfdf ;Nofg lhNnfsf] yd{/] ufp¤ ljsf; ;ldtLdf
cfof]hgf eO/x]sf] sfo{qmddf k|x/Ln] PSsf;L cfqmd)f u/L uf]nL k|xf/ ubf{ ;f]xL uf=la=;= sf
cWoIf nufot 3 hgfsf] #^gf:ynd} d[To" ePsf] % . xfd|f ;Dafbbftfsf] ;dfrf/ cg";f/
uf=la=;=sf cWoIf ;f] ;efdf c? bz{sx? dfem a;]/ efif)f ;"Gb} lyP . #^gf:yndf c? 5 hgf
klg uf]nL nfu]/ l;ls:t #fOt] ePsf %g .
gof¤ dfn] kf^L{sf] u&g
g]kfn sDo'lgi^ kf^L{ Pdfn]af^ 40 k|ltzt ;f+;bx? cnu eP/ xfn} g]skf dfn]
gfdaf^ gof¤ kf^L{ btf{ u/]sf %g . ;+;bsf] k|ltlglw ;efsf 89 hgf ;f+;bx? / /fli^«o ;efsf
12 hgf ;f+;bx? u/L hDdf 101 hgf dWo] gjul&t kf^L{df k|ltlglw ;efaf^ 39 hgf / /fli^«o
;efaf^ 6 hgf ;f+;bx?sf] ;+Vof /x]sf] % . ca g]skf Pdfn]leq k|ltlglw ;ef ;b:ox? 50 hgf /
/fli^«o ;ef ;b:ox? 6 hgf u/L 56 hgf %g\ eg] gjul&t g]skf dfn]leq hDdf 46 hgf ;f+;bx?
%g\ . gjul&t kf^L{sf] cWoIf kbdf ;fxgf k|wfg / dxf;lrjsf] kbdf afdb]j uf}td
/xg"x"g] ePsf] % . sfo{;ldltsf ;b:ox? / kbflwsf/Lsf] ;'lr agfpg] qmd xfn hf/L
/x]sf] % .
Pdfn]df c+zj)*f
g]skf PsLs[t dfS;{jfbL n]lggjfbL k"m^]]/ b"O{ ^"qmf
ePkl% ca To; kf^L{sf] ;DkQL / bfloTjx? ;d]t c+zj)*f x"g] ePsf] % . afdb]j kIfn]
aNv"l:yt sfof{no cfk"mn] agfPsf] x"gfn] ;f] #/ g]skf dfn]sf] x"g] bfjL
ug"{ ePsf] % . Pdfn]sf ljleGg k]zfut ;+#;+u&gx?n] ljleGg pBf]u Joj;fo xf]^n,
^]Dkf], ^\ofS;L, b"O{j^f ^«fen Ph]G;L, k|];, sDKo'^/ OlG:^Ro'^x? klg ca hf] hf] htf
nfU%g\ Tot} c+zj)*f x"g]% . Pdfn]sf] ;+;bLo bnsf] sfof{no klg ;f+;bx?sf] ;+Vofsf]
cfwf/df c+zj)*f x"g]% . /fli^«o ;efsf] ljkIfL bnsf] x}l;ot ca afdb]jsf] dfn] kf^L{sf
g]tfn] lng]%g\ / /fli^«o ;efsf k|d"v ljkIfL bnsf g]tfsf cfwf/df dxf;lrj dfwj g]kfnn]
r(\g] uf*L vf]l;g] / ca Tof] uf*L g]skf dfn]sf g]tfn] r(\g]%g\ . t/ k|ltlglw ;efdf eg]
k|d"v ljkIfL bn g]skf Pdfn]sf g]tf dgdf]xg clwsf/L g} x"g"x"g]% .
:jtGq ;]gfgL rfnL;]sf] lgwg
jof]a[$ k|hftfGqjfbL g]tf tyf :jtGq
;]gfgL ;"Gb/ /fh rfln;] sf] 79 aif{sf] pd]/df 24 km]a"|c/Lsf lbg cfkm\g} lgjf;df
lgwg eof] . %ftL tyf lk;fj ;DaGwL /f]uaf^ lk*Lt g]tf rfln;] 10,11 lbg b]lv ;f] /f]un]
Rofk]kl% #/d} pkrf/ u/fp¤b} cfpg" ePsf] lyof] . 2007 ;fnsf] cfGbf]ngdf klg ;lqmo
?kdf efu lng"x"g] :j= rfln;] lhp¤bf] zlxbsf ?kdf /xg" ePsf] lyof] . pxf¤
g]kfnL /fli^«o sf¤u|]; tyf g]kfnL k|hftflGqs sf¤u|];sf ;+:yfks ;b:o
x"g"x"GYof] / xfn g]kfnL sf¤u|]; ;¤u ;Da$ x"g"x"GYof] .
pxf¤sf] kfly{j zl//nfO{ ;f]xL lbg kz"klt cfo{#f^df pxf¤sf %f]/fx? k|fWofks
;"/]z/fh rfln;]n] bfu aQL lbg"ePsf] lyof] . kz"klt cfo{#f^df pxf¤sf]
kfly{j zl//sf] clGtd bz{gsf] nflu g]kfnsf ljleGg /fhg}lts bnx?sf xhf/f}+ g]tf tyf
sfo{stf{x?n] pkl:yltn] pxf¤nfO ;fb/ k'j{s clGtd >$f~hnL ck{)f u/]sf] lyof] .
g]kfnL sf¤u|];n] :j= rfln;]sf] b"Mvb cj;fgdf pxf¤n] ug"{
ePsf] Tofusf] ;Ddfgdf kf^L{ sfof{no 3 lbg ;Dd aGb ug"{sf] ;fy} cfwf em)*f klg
em"sfPsf] lyof] .
:d/)f /xf]; pxf¤sL kTgL ;"zLnf rfln;] g]kfn dlxnf;+#sL ;+:yfks
;b:o x"g"sf ;fy} /f)ff sfndf g]kfndf k|hftGq k|fKtLdf nfu]sL g]qL
x"g"x"G% / ;f] jfkt tTsflng /f)ff ;/sf/ af^ ;j{:j x/)f ul/Psf] lyof] .
g]kfndf k|hftGqsf] k|fKtL kl% g]kfnL sf¤u|];sf] g]t[Tjn] pxf¤x?sf] sb/ ug]{ hdsf]{
slxNo} u/]g . a? u)f]zdfg l;+x k|lti&fgn] pxf¤af^ g]kfndf k|hftflGqs cfGbf]ngdf
v]Ng" ePsf] cxd e'ldsf sf] nflu pxf¤nfO{ 26 r}qsf lbg ;Ddfgug]{ sfo{qmd /x]sf] lyof]
.
w"|a k|wfgnfO{ cjsf;
k|x/L lstfj vfgfn] w|"a axfb"/ k|wfgnfO{ k|x/L cltl/Qm
dxflg/LIfs kbdf pxf¤sf] 5 aif{ sf] kbfawL ;dfKt ePsf] eGb} k|x/L ;]jfaf^ cjsf; lbPsf] % .
ljutdf k|x/L dxflg/LIfs kbdf klg 9 dlxgf ;Dd sfd u/L ;Sg" ePsf / xfn k|wfgdGqL sf
laz]if ;Nnfxsf/sf ?kdf sfo{/t k|wfgn] xfd|f] ;DafbbftfnfO{ k|x/L lstfj vfgfn] pxf¤sf]
cfkm\gf] ;flas s} k|x/L cltl/Qm dxflg/LIfs sf] kbaf^ o;/L x^fOg" u}/ sfg'gL % egL
atfpg" ePsf] % .
nfjtLsf] ;kmfO{
k'j{ s[lif dGqL tyf gof¤ /fk|kfsf
;xcWoIf kb\d ;"Gb/ nfjtLnfO{ 15 dlxgf cl# clVtof/ b"?kof]u cg";Gwfg
cfof]un] 7 s/f]* 18 nfvsf] e|i^«frf/ u/]sf] cf/f]kdf bfo/ u/]sf] d"@fdf nlntk"/
k"g/fj]bg cbfntsf Gofolw; dfwj yfkfsf] Ps Psn Ohnf;n] ;kmfO{ lbg] lg)f{o u/]sf] % .
>L nfjtLn] ;f]xL cf/f]kdf k/]/ tTsflng ;/sf/df dGqL kbaf^ /fhLgfdf
lbg" ePsf] lyof] .
afT;fog c:j:Yo
sf&df)*f}+af^ k|sflzt x"g] cvjf/x?df of}g laifo ;¤u ;DalGwt
:tDe n]vg ub}{ cfpg" ePsf afT;fog eg]/ lrgLg] sgslåk ljut s]xL lbg b]lv pRr /Qm
rfksf sf/)f c:j:Yo x"g" ePsf] % . pxf¤ c:j:Yo ePsf] sf/)fn] ubf{ pxf¤åf/f
n]lvg] ul/Psf lt :tDex? clxn] klqsfx?df ljxLg ePsf %g .
lx+ñlu;sf] ;Tsf/
pgL ;befjgf /fhb't eP/ lxdfnL clw/fHo cfO{g / ;of}+ g]kfnL k|z+;sx?sf]
d"^"sL ^]lg; v]nf*L dflq{gf lxñlu;n] ^]lg; If]qdf dfq cfkm\gf] gfd s"+b]ls
%}gg, pgsf] lstL{ ljZjdf sd ;"lawf k|fKt ;d"bfosf] lxtdf klg plQs} sfod % . ev{/
17 aif{sL ;"Gb/L v]nf*Ln] ljZjsf pRr ^]lg; k|ltof]lutfx? lhtL ;s]ls %g, pgsf] ljho
cleofg cfp¤bf aif{x?df klg plQs} /xf]; eg]/ g]kfnL k|z+;sx?n] o;kfnL sfdgf ug{ kfP,
ax"rl/q cg"xf/nfO{ km'ndfnfsf] ;Tsf/ ug{ kfP . cg]sf}+ k|ltof]uLx?sL Jo:ttf jLr
klg ;"^"Ss ;do lgsfn]/ 4 lbgsf nflu g]kfn cfPls dfl^{gf lxñuL;
sf&df)*f}+af^ gjnk/f;L k"u]/ ljZj :jf:Yo ;+u&gn] rfx]em}+ l^^]g; kl/of]hgfsf
nflu w]/}sf] Wofg lkm+hfpg ;kmn eOg . pgn] :yfgLo afl;Gbfx? ;¤u cfgGbn] enf s";f/L
u/Lg, To:tf dflg;;¤u hf] k')f{tofM pgsf] :^f/ JolQmTj ;¤u ckl/lrt lyP . s] pgL km]/L
g]kfn cfpnLg t < ljbfOsf a]nf sf&df)*f}+ ljdfg:yndf :jL; ;"Gb/Ln] xf¤;]/
elgg,
;fob .
lo ;f+;b s:tf <
g]skf Pdfn]leq}af^ g]skf dfn] gfdsf] kf^L{ btf{ ug{ x:tfIf/ ug"{
x"g] tfKn]h"ñsf ;f+;b clDasf ;¤Fjfn] dxf;lrj dfwj g]kfn;Fu uP/ cfk"mn]
x:tfIf/ lkmtf{ lnPsf] eGg] aofg lbg"ePsf] %. /fli^«o ;efsf cWoIf
a]gLaxfb"/sfsL{ / ;+;b ;lrjfnosf dxf;lrj O{Zj/k|;fb pkfWofosf] ;fd"Gg]
afdb]j uf}tdsf] g]t[Tjsf] go¤F kf^L{ g]skf dfn] vf]Ng b:tvt ug]{ /
;gfvt ;d]t e};s]sf] x:tfIf/ jf:tf gu/L cfk"m Pdfn] lt/}x]sf] eg]sf] x"gfn]
To;sf] cfwf/df g]skf Pdfn]sf dxf;lrj dfwjs"df/ g]kfn n] ;+;b ;lrjfnodf Ps lgj]bg btf{
u/fpg" ePsf] % . ;f] lgj]bgdf ;f+;b clDasf ;fFjfn] cfk"mn] x:tfIf/ lkmtf{ lnPsf]
pNn]v ePsf] % . o;af^ slxn] otf / slxn] ptf ;g]{ /fk|kf ;f+;bx?sf] /f]u Pdfn]df klg ;/]sf]
eGg] s"/f k|i^ ePsf] % .
k'mnaf/L dfu{ oyfjt\ rfn' /xg]
s¤Fs*leQf -k'mnaf/L-a+unfaGw kl/jxg dfu{ g]kfnnfO{ oyfjt\ pknAw x"g] s"/f] ef/tLo
b'tfjf;af^ k|sflzt k|]; lj!lKtdf hgfOPsf] % . o; ;DaGwdf cl#Nnf] ;t{ cg?k g}
k"g/jnf]sg o;} dxLgfsf] clGtd ;ftfdf b"O{ b]zsf jfl)fHo ;lrjx?aLr gof¤ lbNnLdf
x"g] j}&sn] ug]{ s"/f] klg lj!lKtdf hgfOPsf] % .
g]kfnaf^ a+unfb]z eO{ t];|f] b]z;Fu Jofkf/ ug{
g]kfnnfO{ ef/t] lbPsf] k'mnjf/L dfu{sf] kl/jxg ;+ljwf o;eGbf cl# 6 dxLgfsf] nflu lyof] .
;f] cjlw xfn} ;dfKt ePsf] lyof] . o;}aLr ;f] ;DaGwdf jfl)fHo dGqfnoaf^ hf/L ul/Psf] k|];
lj!lKt cg";f/ jfl)fHodGqL /fdljnfz ofbj / ef/tLo /fhb't s]=eL= /fhgsf aLr gof¤ ;GwL
af/] %nkmn ePsf] % .
;hdf] / g]skf ;+o'Stsf] dxflwj]zg
;+o'St hgdf]rf{ g]kfnsf] bf];|f]
/fli^«o ;Dd]ng hgsk"/df ;DkGg ePsf] % . ;hdf]sf] go¤F g]t[Tj rog ePsf] % . h;
cg";f/ cWoIfdf k'j{ ;f+;b clds z]/rg, pkfWoIfdf lrqaxfb"/ cfn], dxf;lrjdf k'j{
;f+;b lnnfdl)f kf]v/]n lgjf{lrt x"g"ePsf] % . s]Gb|Lo ;b:odf ;fWoaxfb"/
e)*f/L, bfgaxfb"/ ljZjsdf{,
lbnaxfb"/ >]i&, bfjf nfdf, k|Nxfb, a"(fyf]sL,
bLkaxfb"/ of]~hg, lji)f"axfb"/ tfdfñ, ljZjgfy zfx, wd{rGb| nfjtL /
xl/zrGb| >]i& lgjf{lrt x"g"ePsf] % .
;hdf]sf cWoIf /xb} cfpg" ePsf g]kfn
sDo"lgi^ kf^L{sf ;+:yfks ;b:o lg/~hg uf]ljGb j}Bsf] cWoIftfdf rGb]|Zj/ >]i&,
c;kmL{ ldgjf/, l*NnLh+u u"? /xg" ePsf] ;Nnfxsf/ kl/ifb u&g ePsf] % . lg/+hg
uf]ljGb j}Bsf] pd]/ / :jf:Yosf] sf/)f jxf¤nfO{ ;Nnfxsf/ k|d"v agfO{ o"jf
afdg]tf lnnfdl)f kf]v/]nsf] /fhgLlts g]t[Tjdf ;+o"St hgdf]rf{ ca cl# a(\g] ePsf] % .
pSt clwj]zgdf ljleGg kf^L{sf k|ltlglwx?sf] pkl:ylt tyf ljleGg
JolQmTjx?af^ z"esfdgf ;Gb]z k&fO{ sfo{qmdsf] ;kmntfsf] sfdgf ul/Psf] lyof] .
uf]vf{df /f]k j]
g]kfnsf nflu a]nfotsf /fhb't Pn=jL= l:dyn] uf]vf{ lhNnf af/kfs ufp¤
hf]*\g] /Hh"dfu{ -/f]k j]_sf] Ps ;df/f]xsfaLr pb\#f^g ug"{eof] . ;f] ;df/f]xnfO{
;Daf]wg ub}{ /fhb't l:dyn] jf/kfssf] c;L k|ltzt #/sf JolQmx?n] lj|l^z uf]vf{ bndf ;]jf
u/]af^ of] ufp¤sf] a]nfot;¤u gftf hf]l*Psf] % eGg"eof] . uf]vf{df ;fgf of]hgfx?n]
hg;dy{g kfP/ y"k|} ljsf; lgdf{)f sfo{x? ;DkGg ePsf] pNn]v ub}{ pxF¤n] ;f]xL sf/)faf^
a]nfotn] of] /Hh" dfu{nfO{ ;xof]u u/]sf] xf] eGg"eof] . s/Lj ;f&L nfv
?k}o¤Fsf] nfutdf lgld{t pQm /Hh" dfu{sf] nflu a]nfotL b'tfjf;n] s/Lj 46 nfv ?k}ofF
pknAw u/fPsf] lyof] . o; /Hh" dfu{ g]kfndf ;"Id hnzlQmaf^ ;~rflnt ;fdfg cf];fg]{
klxnf] /Hh"dfu{ xf] . of] /Hh"dfu{ 2=3 ls=dL= nfdf] % . gf} ;o ld^/ tndfly
prfO{df ;fdfg cf];f{g ;lsg] u/L lgdf{)f ul/Psf] of] /Hh" dfu{df Ps s]=hL=sf] krf;
k};f ef*f nfUb% h"g el/of / vRr/sf] k|of]udf lgSs} ;:tf] /x]sf] % . ;fdfg nfg] Nofpg]
b"O{ ^f]s/L /flvPsf] of] /Hh"dfu{sf] Ifdtf xfn Ps;o krf; s]=hL /x]sf] % . of]
/Hh" dfu{n] 15 ldg]^df Ps l^«k ;fdfg cf];f%{ hals ;f]xL b"/Ldf el/ofsf] k|of]u
ubf{ kf¤r #)^f nfUg] ub{% . of] /Hh" dfu{af^ lbgdf tLg ^g ;fdfg cf];fg{ ;lsg]
atfOPsf] % .
of] /Hh" dfu{sf] pks/)fx? :jL^\h/Nof)*af^
NofOPsf] lyof] eg] o;sf] k|fljlws sfo{ lxdfn xfO*«f] sDkgLn] u/]sf] lyof] . ;df/f]xdf
cfof]hgf k|d"v jL/axfb"/ #n]n] cfof]hgfsf] k|ltj]bg k]z ug"{ePsf] lyof] eg]
lgdf{)f ;ldltsf cWoIf t]haxfb"/ #nn] :jfut dGtJo /fVg" ePsf] lyof] . o;}aLr
/Hh"dfu{ lgdf{)f If]qdf sfd ug]{ el/ofx?n] /Hh"dfu{ lgdf{)faf^ cf^gf] Joj;fo
lj:yflkt x"g] ePsf]df lj/f]w u/]sf %g\ .
h]&f gful/ssf] a}+s vftf
g]kfnsf h]&f gful/s Pj+ ;+ejt ljZjsf
g} h]&f gful/s 140 jlif{o vgf/,b"jxL lgjf;L jL/gf/fo)f dfemL g]kfn c/a a}+s
lnld^]* O^x/Ll:yt vgf/df cfkm\gf] gfddf klxnf] a}+s vftf vf]Ng" ePsf] % . dfemLn] ;f]
a}+ssf] cfkm\gf] art vftfdf ?= Ps nfv hDdf u/fpg"ePsf] % . pxf¤sf] vftf vf]Ngsf nflu
a}+ssf sd{rf/Lx? pxf¤sf] #/df g} uO ;xof]u u/]sf lyP .
dxfd'v{ ;Dd]ng
kmfu" k'l)f{dfsf] cj;/df jL/u~h d}lynL ;flxTo kl/ifbsf] cfof]hgfdf
jL/u~hdf dxfd'v{ ;Dd]ng x"g] ePsf] % . o; ;Dd]ngdf hgsk"/, /fhlj/fh, dxf]Q/L,
/f}tx^, af/f / ef/t dw"jgLsf s/Lj 22 hgf xfF:oJoñ\Uo snfsf/x?sf] ;xeflutf x"g]
s"/f kl/ifbn] hgfPsf] % . .
b]xAofkf/ /f]Sg]
dlxnf tyf ;dfh sNof)f dGqfno / *]lg;
b'tfjf;åf/f ;+o"Qm?kdf Ps r]lna]^L a]rlavg tyf b]xAofkf/ lgoGq)f ;DalGw uf]i&L
rf}tf/fdf cfof]hgf ul/Psf] lyof] . pSt uf]li&sf] ;efkltTj dlxnf tyf ;dfh sNof)f
dGqfnosf ;lrj wgfgfy cf]emfn] ug"{ePsf] lyof] .
pSt ;efdf hn;|f]t dGqL kz"klt zDz]/ ha/fn] r]lna]^L a]rlavg tyf
b]xAofkf/ b]zs} nflu uDeL/ ;d:of ag]sf] % . s"g} klg /fhg}lts kf^L{n] cfk'mnfO{ kmfObf x"g] p@]Zo g/fvL Psdt eP/ cufl* a(]df of] ;d:of
lgoGq)f ug{ ;lsG% eGg"eof] . dlxnf tyf ;dfh sNof)f /fHodGqL ldgf kf)*]n] r]lna]^L
a]rlavg h:tf] lgGbgLo sfo{af^ cGt//fli^«o :t/d} zL/ e"msfpg"kg]{ l:ylt cfPsf]
atfpg" eof] . ;f+;b sdnf kGtn] r]lna]^L a]rlavg b]zsf] sn+ssf]?kdf /x]sf] pNn]v
ug"{eof] .
Pdfn] km'^]kl% ;a}eGbf &"nf]
kf^L{ g]kfnL sf+u|];
g]kfn sDo'lgi^ kf^L{ Pdfn] k'm^]/ b"O{ ^"qmf ePkl% g]kfnsf]
;Qf /fhgLltsf] ?k/]vfdf g} &'nf] kl/jt{g cfPsf] % . lxhf];Dd ;Qf;dLs/)fsf dxTjk')f{
c+u agL cTolws nfe p&fO{ cfpg] g]kfn ;b\efjgf kf^L{, g]dlskf, d;fn / rf/hgf :jtGq
;f+;bx? clxn] dxTjxLg aGg k"u]sf %g\ .
ltAatL z/)ffyL{ ;d:of
ltAatsf] l;dfjtL{ If]q nfdfju/
uf=la=;sf] gfsf of]] aif{ lx+p¤n] wKkSs} (fs] klg g]kfn k|j]z ug]{ ltAatL z/)ffyL{x?
g]kfn k|j]z ug{ %f*]gg .
ltAat;¤u nfkr] ;Dd cfOk"Ug ltAatLx? nfO{ 5, 7 lbg eGbf a(L nfU% .
otL nfdf] ofqf lxp¤n] (fs]sf] af^f] lx+*]/ rl/sf]^ ;Dd cfOk"Ug sltko ltAatLx?sf xft
v"§fsf cf}+nf g} lx+p¤n] vfO;s]sf] x"G% . 2054 ;fn ebf} b]lv olx kmfu"g
;Dddf 151 hgf ltAatLnfO{ kx/Ln] kqmfp u/L cWofudg ljefudf k&fPsf] hfgsf/L k|x/Lsf]
;'qn] lbPsf] % .
s]xL ;do cl#;Dd kmf^km'^ ?kdf lelqg] ltAatLx? xfn cfP/ ;d"xut ?kdf
g]kfn lelqg] yfn]kl% o;n] eljiodf kg]{ k|efjsf ;DaGwdf ;Defljt lgsfox?n] rf;f] glnPsf] efg
kg{ yfn]sf] % .
xfdLnfO{ k|fKt tYof° cg";f/ ;g 1959 b]lv 1995 ;Dddf g]kfn k|j]z
ug{ yfn]sf ltAatLx?sf] ;+Vof 20 b]lv 25 xhf/ ;Dd k"u]sf] % . g]kfn / rLg lar 1981 sf]
gf]e]Da/ 22 df ;DkGg ;GwL cg";f/ l;df If]qsf] 30 lsnf]ld^/ j/ a;f]af; ug]{ g]kfnL /
ltAatL b"j}n] b"a} b]zsf] l;df jf/kf/ ug{ kfp¤% . olx ;"lawfsf] pkof]u u/L
ltAatLx? g]kfn k|j]z ub}{ u/]sf] xf] . l;df If]qdf /flvPsf k|x/L rf}sLdf sltko k|x/Lsf]
cf¤vf %nL ltAatLx? g]kfn lelqG%g eg] sltkon] k|x/LnfO{ k};f v"jfP/ klg lelqG%g eg]/
l;df If]qsf afl;Gbfx? eGb%g . t/ k|x/L eg] To; If]qdf ltAatLx?n] b"Mv lbg / k};f
VjfP/ lelqg] sfd k|x/Ln] gu/]sf] bfjL ub{%g .
emg ltAatLx?nfO{ kqmfp u/]/ sf&df)*f} ;Dd k"/\ofp¤bf cfkm}+
nfO{ b}lgs eQfdf cem /fd|f] k};f kfpg] x"¤bf To:tf] u}/ sfg'gL sfd ug"{ gkg]{
egL atfp¤b%g .
z/)ffyL{ ;DaGwL g]kfndf plrt sfg'g sf] cefj ePsf]
sf/)f klg g]kfndf z/)ffyL{ ;d:of ePsf] s"/f ;DalGwt clwsf/Lx? atfp¤b%g .
z/)ffyL{ ;DaGwL ;+o"Qm/fi^« ;+#sf] pRr cfof]un] ltAatLx? nfO{
kqmfp u/]/ cWofudg ljefu ;Dd k"/\ofp¤bf nfUg] vr{ tyf k|x/LnfO{ k|z:t b}lgs e|d)f
eQf lbg] u/]kl% k|x/Lx? ltAatL kqmg emg pT;flxt b]lvPsf %g .
e'^fgL z/)ffyL{ ;d:of <
e'^fg z/)ffyL{x? :j]Iffn] e'^fg kms{g kfpg" k%{ eGg] cfzon] e'^fgL /fhf lhUd]
l;+é] jfur'snfO{ ;Daf]wg u/L n]lvPsf lgj]bgx? cgf}krfl/s t/ ck|ofl;t ?kdf ;+sng eP /x]sf]
hfsf/L k|fKt ePsf] % . pSt lgj]bgx? z/)ffyL{ ;DaGwL ;+o'Qm /fi^« ;+l#o pRrfof]u - UNHCR_ sf] emfkf l:yt sfof{nodf k|ltlglw /f]j^{ s"k/ sf] /f]xj/df ;+sng e}
/x]sf] / o; af/]df >L 5 sf] ;/sf/sf ;DalGwt lgsfo nfO{ s"g} hfgsf/L
gx"g" csf]{ cfZro{ sf] ljifo ag]sf] % . pSt s"/f xfn cfP/ sf&df)*f}+df
Ogx"/]* OG^/g]zgn gfds u}/ ;/sf/L ;+:yf åf/f :ynut kqsf/ ;Dd]ngdf pNn]v ePsf] xf] .
|