s]zj/fh
nfld%fg]
clxn] pxf+ l;ls:t lj/fdL
kgÚ{ePsf] % . hLjgsf cg]s cf/f]x-cj/f]x
latfpg] s|ddf pxf+n] cg]s x)*/ klg v]KgÚk/]sf] % . t/
pxf¤sf] b[( ljZjf; eg] æk|hftflGqs ;dfhjfbæ k|lt g} %
. pxf¤+sf] lhjgaf^ cfhsf] kÚ:tfn] klg cjZo s]xL
lzIffk|b sÚ/fx? u|x)f ug{ ;S% . ToxL clek|fon] Ps k^s
km]l/ s]zj/fh lk+*fnLsf] hLjg-syfnfO{
oxf+ pb[t ug]{ sf]lzz ul/Psf] % .
sÚg} j]nf lyof], pxf¤
Ao:ttfsf] kof{o aGgÚePsf] lyof] . t/ cfh pxf¤ :jo+nfO{
g} jt{dfg k^\of/nfUbf] ePsf] % . cfh pxf¤sf lgoldt
:tDex? klg k(\g kfO+b}gg\ . pxf¤sf w]/} z|Úe]R%Úx?
pxf¤sf] ;Ú:jf:ysf] sfdgf ul//x]sf %g\ . xfdL klg sfdgf
u/f}+, pxf¤sf] lz#| :jf:Yonfesf] .
;fKtflxs ljdz{sf k|jGw
lgb]{zs tyf æoyf]lrtæ sf lgoldt :tDesf/ s]zj/fh lk+*fnL
g]kfnL ;flxTosf ljleGg ljwfdf ;fwgf/t JolQmTj xÚgÚxÚG%
. cfkm\gf] j}rfl/s b[li^sf])f, cf:yf, dÚNo clg dfGotfsf
cfwf/df sÚzn syfsf/, gfdL pkGof;sf/ / ;kmn xf:oJo+usf/sf
?kdf kl/lrt lk+*fnL xfn cfkm" g]kfnL sf+u|];sf]
;fwf/)f ;b:o;d]t g/x]sf] sÚ/f atfpgÚxÚG% . t/ oxf¤lg/
pxf+sf] af/]df olt eGg}kg]{ xÚG% - sÚg}
a]nf g]kfnL sf+u|];sf] k|rf/ ljefu ;Dxfn]/ a:gÚePsf
lk+*fnL cfh klg Tof] bfloTjaf^ dÚtm xÚg ;ls/xgÚePsf]
%}g . /, sf+u|];n] klg pxf¤nfO{ ToxL &fp¤sf] lglDt
pkoÚtm &fg]sf] % .
cfkm\gf] ;flxlTos
of]ubfgsf] plrt sb/ / ;Ddfg xÚg g;s]sf] uÚgf;f]
kf]VgÚxÚg] lk+*fnL ;flxTo n]vgn] dfq g[fndf vfg g}
kfO+b}g eGg] sÚ/f a*f] lgw{Ss;fy atfpgÚxÚG% . w]/}k^s
k|!f k|lti&fgsf] pksÚnklt xÚg] rrf{df cfP klg
pxf¤sf] gfd b/af/sf] lglDt kfRo ePg . lul/hfk|;fb
sf]O/fnf k|wfgdGqL ePkl% klg pxf¤sf] gfd Tof] kbsf] nflu
rrf{df cfof] . t/ To;} ;]nfof] . pxf¤sf] cgÚejdf
sf+u|]; pxf+b]lv ^f(f eP klg pxf¤ sf+u|];b]lv ^f(f xÚg
g}lts ?kn] klg ;ls/xgÚePsf] %}g .
k/zÚgf/fo)f rf}w/L
sf+u|]; xÚg\ of k+r . lk+*fnL pxf¤sf ;w}+ zÚelrGts /
lxt}ifL /xgÚeof] . zfob To;}sf] uÚg la;{g g;s]/ xf]nf - k/zÚgf/fo)f rf}w/Ln] k+rfotsf] cflv/Llt/
pxf¤nfO{ k|lti&fgsf] pksÚnklt agfpg hf]*hÚnÚd
ugÚ{eof] . tTsfnLg ;xfos lzIffdGqL If]qk|tfk clwsf/Ln] t
efjL pksÚnklt egL lk+*fnLnfO{ awfO{ ;d]t lbgÚeof] . t/
kl% gfdfjnL k|sfzg xÚ+bf pxf+sf] gfd sfl^;lsPsf] lyof] .
k|hftGqsf] cfudgkZrft\ klg pxf¤sf] gfd kÚgM
pksÚnkltsf] rrf{df cfp+bf w]/}n] ljZjf; u/]sf lyPgg\ .
t/ pxf¤ eg] (ÚSs xÚgÚxÚGYof] . xl/x/ lj/xLn] ;d]t
pxf¤nfO{ Ps k^s k|wfgdGqLsxf+ hfg cgÚ/f]w ubf{ pxf¤n]
eGgÚeP% ælul/hfk|;fbnfO{ yfxf %+b}% - d sf] xÚ+ / s] xÚ+ eGg], clg lsg hfg]
<æ Tof] sÚ/f lj/xLn] lul/hfafaÚnfO{ eGgÚeof] jf
ePg, Tof] sÚ/f lk+*fnLnfO{ ;d]t yfxf %}g . k|;+ua;\ Tof]
sÚ/f sf]^\ofp+bf pxf¤sf] syg lyof] - æk+rfotsfndf b/jf/ l/emfpgÚkYof]{ eg]
sf+u|];sfndf afnÚjf^f/sf] rfs*L gug]{ d h:t} u/L
k%fl/Psf %g\ .æ
ljqmd ;+jt\ 1971 ;fndf
sf&df*f}+sf] If]qkf^Ll:yt wf]jLrf}/df hGdgÚePsf
s]zj/fh nfld%fg] ;flxTodf s]zj/fh lk+*fnLsf] gfdn] kl/lrt
xÚgÚxÚG% . lj=;+= 1993 ;fndf zf/bfdf æuÚ^] / r/Læ
lzif{ssf] syf %kfP/ g]kfnL ;flxTodf b]vfkgÚ{ePsf
lk+*fnLsf] kÚVof}{nL ufp¤ eg] wflbésf] uhÚ/Llk)*f xf]
. zfob kÚVof}{nL ufp+sf] dfof, ddtf / :g]xn] g} xf]nf,
pxf¤n] nfld%fg] y/ km]/]/ lk+*fnL cyf{t\ lk)*f zAbsf]
ljz]if)fsf] ?kdf cfkm\gf] y/ /fVgÚePsf] % .
g]kfnL ;flxTosf ;|i^f
JolQmTj lk+*fnL sfd / dfdsf lglDt sf&df*f}+sf ;*sb]lv
lnP/ ef/t k|jf;;Dd ef}tfl/gÚeof] . #/fo;L sf/)fn] k|z:t
cWoogsf] df}sf glbP klg :jcWoogdf /dfpgÚePsf pxf¤n]
ljBfno:t/;Ddsf] dfq cf}krfl/s lzIff xfl;n ugÚ{ePsf] % .
:jb]zdf /f]huf/sf] cj;/ k|fKt gePkl% la|l^zsfnsf] ef/tsf]
:jtGq /fHo /}/fvf]n k|fGtsL dxf/fgL cyf{t\ df]xg zdz]/sL
sfG%L %f]/Lsf] lghL ;lrj eP/ pxf¤ pl*;f hfgÚeof] . 007
;fnsf] qmflGt tfsf pxf¤ pt} xÚgÚxÚGYof] . t/
k|hftGqsf] cfudgkZrft\ pxf¤nfO{ s] nfu]% sÚlGg
sf&df*f+} kmls{gÚeof] . t/ km]l/ klg pxf+n] oxf+
s]xL sfd kfpgÚePg . g]kfnL sf+u|];¬åf/f k|rf/ ljefusf
k|dÚv s[i)fk|;fb e§/fO{sf] lghL ;lrj agfP/ pxf¤nfO{
/flvof] . t/ To;n] pxf¤sf] bÚO{ %fssf] ;d:of ^/]g . /,
jfWo eP/ lkmNd xnsf lglDt lkmNd dufP/ a]Rg] sfddf pxf¤
;l/s xÚgÚeof] . s]xL ;dokl% To; sfdaf^ klg ;GtÚi^
gePkl% pxf¤ kÚgM pl*;flt/ nfUgÚeof] .
æd]/f] :jfledfgL :jefjn]
sÚg} klg g]tfsf] rfs*L ug{ lb+b}g . zfob To;}sf] kl/)flt
xf]nf - cfh d]/f] sf+u|];d} klg plrt
;Ddfg ePsf] %}gæ eGgÚxÚg] lk+*fnLsf] sf]O/fnf
kl/jf/;+u zÚ?b]lv g} glhssf] ;+DaGw % . 015 ;fnsf]
cfdlgjf{rg kZrft\ jL=kL= ;+;bLo bnsf] g]tf %flgPkl% pxf¤
sf&df*f}+ cfpgÚeof] / jL=kL=sf] lghL ;lrj eP/ sfd
ugÚ{eof] . t/ 017 ;fnsf] #^gfkZrft\ pxf¤ efu]/ lbNnL
xÚ+b} snsQf kÚUgÚeof] / g]kfnL sf+u|];sf] s]Gb|Lo
sld^Ldf cfa¢ eP/ sfd ug{ yfNgÚeof] / pxf¤nfO{ k|rf/
ljefusf] lhDdf lbOof] . To;}a]nf pxf¤sL %f]/L sÚGbg
zdf{ klg b/af/sf] lj/f]wdf sfnf] em)*f b]vfPjfkt\
lu/km\tf/Ldf kgÚ{eof] . kqsf/eGbf ;flxTosf/sf] ?kdf
cfkm\gf] kl/ro lbg vf]Hg] lk+*fnL lj=;+= 1993 ;fndf
lj/u+hsf] ^]lnkmf]g sfof{nodf x]* ck/]^/ eP/ sfd ubf{ g}
/fhgLlts ;Dks{df cfpgÚePsf] xf] . pxf¤sf] jL=kL=;+u
klxnf] e]^ klg To;}tfsf g} jL/u+hdf ePsf] lyof] . Toltv]/
pxf¤ zÚlzn sf]O/fnfsf aÚaf;+u} a:gÚxÚGYof] .
048 ;fnsf] rÚgfjtfsf
pxf¤n] ha dbg e)*f/LnfO{ cfkm\g} cufl* e]^]/ sÚ/fsfgL
ug]{ df}sf kfpgÚeof], ta cToGt} k|efljt eP/ cfkm\gf] dbg
k|tLsf] k"j{wf/)ff g} abNgÚeof] . hgg]tf e)*f/LnfO{
;+emgf ub}{ lk+*fnL eGgÚ xÚG% -
æe)*f/L g]kfnL /fhgLltsf] k|v/ /fhgLlt!s} pRr >])fLsf
g]tf xÚgÚxÚGYof] . g]kfnL /fhgLltdf pxf¤sf] cefj cfh
klg v*\ls/x]sf] % .æ ;j{k|yd cfkm\g} clkm;df e]^]/
sÚ/fsfgL ubf{ pxf¤n] e)*f/LnfO{ clåtLo JolQmsf] ?kdf
kfpgÚeof] .
sÚg} a]nf dGqL kb
vfpmeGbf æc¶f hf]s/ kN^]kl% dfq vfp¤nfæ eGgÚxÚg]
?krGb| lji^sf] æxf]lzof/æ sljtf ljdz{df %flkPkl% lagf
k"hL{ bz}+sf] ifi&Lsf lbg lk*fnLnfO{ #/af^}
lu/km\tf/ ul/of] . ?krGb| lji^n] æTof] sljtf d]/f] xf],
lxDdt eP dnfO{ kf] yÚGgÚkg]{æ eGg] jQmJo k|sflzt
u/]kl% lji^nfO{ klg lu/km\tf/ ul/of], pxf¤x? ;+u} h]ndf
a:gÚeof] . % dlxgf % lbg h]n hLjg latfPkl% pxf¤ l/xf
xÚgÚePsf] lyof] . 046 ;fndf pxf+nfO{ clkm;af^}
lu/km\tf/ u/]/ *LP;kL sfof{nodf /flvof] . t/ w]/}
&fp+af^ bjfa:j?k kmf]g cfPkl% To;} /flt 12 ah] g}
k|x/Ls} uf*Ldf /fv]/ pxf¤nfO{ #/;Dd kÚ¥ofPsf] lyof] .
dfdf bÚuf{gfy rfln;]sf]
k|]/)ffaf^ ;flxTo n]vgdf nfUgÚePsf lk+*fnLsf xfn;Dd kf+r
pkGof;, s]xL xf:oJo+u lgaGw;+u|x, km"^s/ sljtf /
syf;+u|xx? klg k|sflzt ePsf %g\ . æPsfb]zsL dxf/fgLæ
pxf¤sf] rlr{t pkGof; dflgG% . clxn];Dd a]blgwL,
kÚk{Ú/f], afnrGb| / ef/tL v/]n h:tf ;fgf dl;gf kÚ/:sf/
pxf¤n] k|fKt ug{ÚePsf] % .
pxf¤sf h]&f %f]/f
sÚdÚb/fh zdf{ Sofg*fsf] Ps ljZjljBfnodf Sofd]i^«Lsf]
k|f]km];/ xÚgÚxÚG% eg] sfG%f %f]/f cgÚk/fh zdf{ sDkgL
sfg"gsf !ftf dflggÚxÚG% . ;fy} %f]/L sÚGbg zdf{
lbNnLdf #/hd u/]/ a:gÚePsf] % .
-;fef/ M
a"waf/_
|